Showing posts with label Crop Diversification. Show all posts
Showing posts with label Crop Diversification. Show all posts

Monday, February 23, 2026

Cassava ਦੀ ਖੇਤੀ ਬਦਲੇਗੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ

ਜਲੰਧਰ, 24 ਫਰਵਰੀ: 

ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਹੁਣ ਇਕ ਨਵੀਂ ਫਸਲ Cassava Crop ਦੀ ਆਮਦ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। Cassava ਨਾਂਅ ਦੀ ਇਹ ਫਸਲ ਹੁਣ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਬਦਲੇਗੀ। Cassava Crop ਇਕ High Quality Starch Rich ਫਸਲ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਸਾਬੂਦਾਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੀ ਵਰਤੋਂ Ethanol ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਤੀ ਏਕੜ 250 ਕੁਇੰਟਲ ਦੇ ਲਗਭਗ ਉਤਪਾਦਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿਲੋ 15 ਰੁ ਦਾ ਰੇਟ ਹੈ। ਇੰਡਸਟਰੀ ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਭਾਰੀ ਮੰਗ ਹੈ।  

Cassava Crop plant (Manihot esculenta) ਨੂੰ yuca, manioc, or tapioca ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। Cassava Crop ਇਕ ਜੜ੍ਹਾ ਵਾਲੀ ਫਸਲ ਹੈ। Cassava ਦੱਖਣੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਮੂਨ ਨਿਵਾਸੀ ਪੌਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ 800 ਮਿਲੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਭੋਜਨ ਵੀ ਹੈ। ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ  Cassava Crop ਦੀ ਕਾਸਤ ਇੰਡਸਟਰੀ ਦੀ ਜਰੂਰਤ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।

Cassava ਦੀ ਬਿਜਾਈ ਫਰਵਰੀ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ 10 ਮਹੀਨੇ ਵਿਚ ਫਸਲ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। Cassava Crop ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੋਲੀਆਂ ਜਮੀਨਾਂ ਵਿਚ ਇਸਦੀ ਕਾਸਤ ਵਧੇਰੇ ਸਫਲਤਾ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇਕ ਫਸਲ ਹੀ ਕਣਕ ਅਤੇ ਝੋਨੇ ਤੋਂ ਜਿਆਦਾ ਮੁਨਾਫਾ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ। 

ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਮੰਤਰੀ ਅਤੇ ਵਿਧਾਇਕ  Rana Gurjeet Singh ਨੇ  ਕਸਾਵਾ (ਟੈਪੀਓਕਾ) ਦੀ ਖੇਤੀ ਬਾਰੇ ਡੈਮੋਨਸਟ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨਵੀਂ ਫਸਲ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ Cassava Crop ਕਸਾਵਾ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਫਸਲ ਹੈ ਅਤੇ ਝੋਨੇ ਦੀ ਬਜਾਏ ਇਹ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਵਿਕਲਪ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ Cassava Cropਵਾ ਨੂੰ ਝੋਨੇ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਲਗਭਗ ਦਸ ਗੁਣਾ ਘੱਟ ਪਾਣੀ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। Cassava Crop ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਕਿਸਾਨ ਕਣਕ ਤੇ ਝੋਨੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਮਦਨ ਕਮਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੁੱਕੇ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧੀ ਫਸਲ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਪਸ਼ੂ ਚਾਰੇ, ਬਾਇਓਫਿਊਲ ਤਿਆਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ਰਾਬ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਸਾਬੂਦਾਨਾ (ਟੈਪੀਓਕਾ ਮੋਤੀ), ਚਿਪਸ, ਗਲੂਟਨ-ਮੁਕਤ ਆਟਾ ਅਤੇ ਬਾਇਓ-ਇਥਨੋਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਸਾਵਾ ਨੂੰ ਉਬਾਲ ਕੇ ਅਤੇ ਤਲ ਕੇ ਵੀ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਈਸਕ੍ਰੀਮ ਵਰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾੜਾਪਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਦੌਰਾਨ Indian Council of Agricultural Research (ਆਈਸੀਏਆਰ), ਭੁਵਨੇਸ਼ਵਰ ਦੇ ਡਾਇਰੈਕਟਰ ਨੇ ਵੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਕਸਾਵਾ ਤੋਂ ਬਾਇਓ-ਇਥਨੋਲ ਉਤਪਾਦਨ ਸੰਭਵ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ Punjab Agricultural University ਦੇ ਵਿਦਵਾਨ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਟ੍ਰਾਇਲ ਨੂੰ ਸਫਲ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਤਕਨੀਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ।

ਵਿਧਾਇਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 10 ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋ-ਦੋ ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਕਸਾਵਾ ਬੀਜਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਬੀਜ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਫਸਲ ਤਿਆਰ ਹੋਣ ‘ਤੇ ਉਹ ਖੁਦ ਪੂਰੀ ਫਸਲ ਖਰੀਦਣਗੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਇਓ-ਇਥਨੋਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੱਕ ਏਕੜ ਵਿੱਚ ਕਰੀਬ 5,000 ਪੌਦੇ ਲਗਾਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਰਮਿਆਨ ਤਿੰਨ ਫੁੱਟ ਦਾ ਫਾਸਲਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਪੌਦਾ ਲਗਭਗ 5 ਕਿਲੋ ਤੱਕ ਸਟਾਰਚ-ਭਰਪੂਰ ਗੰਢ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਏਕੜ ਵਿੱਚੋਂ ਲਗਭਗ 25,000 ਕਿਲੋ ਉਤਪਾਦਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਕਰੀਬ 3.75 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਦੀ ਆਮਦਨ ਹਾਸਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕਿਸਾਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਫਸਲ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬਚਤ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਵੱਧ ਆਮਦਨ ਦਾ ਵਧੀਆ ਸਰੋਤ ਸਾਬਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

Wednesday, February 18, 2026

NMEO Oil Seed Mission ਤਹਿਤ ਲੱਗਣ ਲੱਗੇ Farmer Training Camp

NMEO Oil Seed Mission ਤਹਿਤ Oil Seed Crops ਦੀ ਤਕਨੀਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਬੰਧੀ Farmer Training Camp ਸੰਪਨ*

 *ਤੇਲ ਬੀਜ ਫਸਲਾਂ Cultivation of Oil Seed Crops ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਅਤੇ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ Processing of Oil Seed Crops ਕਰਕੇ ਕਿਸਾਨ ਫਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ Crop Diversification ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣ— ਮੁੱਖ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਫ਼ਸਰ*


*ਕਿਸਾਨ ਉਤਪਾਦਕ ਸੰਗਠਨ FPO ਦੇ 600 ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਲਈ 9.5 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਸਬਸਿਡੀ Farmer Subsidy  ਜਾਰੀ*

ਮਾਨਸਾ, 19 ਫਰਵਰੀ:
ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਤੇ ਕਿਸਾਨ ਭਲਾਈ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਕੀਮਾਂ ਸਬੰਧੀ ਤੇਲਬੀਜ ਫਸਲਾਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ Cultivation of Oil Seed Crops  ਸਬੰਧੀ NMEO Oil Seed Mission ਤਹਿਤ ਤਕਨੀਕੀ ਸਿਖਲਾਈ ਸੈਸ਼ਨ Farmer Training Camp ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਹੋਈ।
  ਮੁੱਖ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਫ਼ਸਰ ਸ. ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਿਖਲਾਈ ਸੈਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ KVK ਦੇ ਸਾਇੰਸਦਾਨ, ਨਬਾਰਡ NABARD, ਬੀਰੋਕੇ ਨੈਚੁਰਲ ਫਾਰਮ ਦੇ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਕਰੀਬ 600 ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਰਾਹੀਂ Oil Seed Crops ਬਾਰੇ ਤਕਨੀਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫ਼ਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ Crop Diversification  ਵਿੱਚ Oil Seed Crops ਦਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਰੋਲ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆਮਦਨ ਦਾ ਵਧੀਆ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਸਬੰਧੀ ਉਪਲੱਬਧ ਵੱਖ—ਵੱਖ ਵਰਾਇਟੀਆਂ Verities of Mustard ਅਤੇ ਵੱਖ—ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਬਾਰੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਭਾਰਤ ਹੋਰਨਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੇ ਤੇਲ Mustard Oil Import ਦੀ ਖਰੀਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਇੱਥੋਂ ਦਾ ਕਿਸਾਨ ਇਸ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਅਪਣਾ ਲਏ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਾਧਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਰੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

 ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ ਤੋਂ ਡਾ. ਅਜੀਤਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜੋ ਸਿਖਲਾਈ ਸੈਸ਼ਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ KVK ਵਿਖੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਸਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲਾਹਾ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਕੀਮ ਇੰਚਾਰਜ ਮਨਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਕਾਸ ਅਫ਼ਸਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕਿਸਾਨ ਉਤਪਾਦਕ ਸੰਗਠਨ (FPO) ਮਾਨਸਾ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 600 ਕਿਸਾਨਾਂ ਦਾ ਸਮੂਹ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ, Mansa ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ Mustard Cultivation ਦੇ ਸਬੰਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ ਬਾਰੇ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇਗੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਭਾਗ, ਪੰਜਾਬ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਸਬਸਿਡੀ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਾਢੇ ਨੌ ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਮਾਲੀ ਸਹਾਇਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਸਮੂਹ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੀ ਪੈਦਾਵਾਰ ਨੂੰ ਸਮੁੱਚੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰੋਸੈਸਿੰਗ Mustard Processing ਕਰਕੇ ਖੁਦ ਮੰਡੀਕਰਨ Marketing ਕਰ ਸਕੇ।
 
ਸਿਖਲਾਈ ਸੈਸ਼ਨ ਦੌਰਾਨ ਚਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਡਿਪਟੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਡਾਇਰੈਕਟਰ (ATMA) ਵੱਲੋਂ FPO ਦੇ ਫਾਇਦਿਆਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਸਬੰਧੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਡਾ. ਰਣਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਸਹਾਇਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ੀ ਵਿਗਿਆਨ ਕੇਂਦਰ ਮਾਨਸਾ, ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਕਾਸ ਅਫ਼ਸਰ, ਗੁਰਵੀਰ ਸਿੰਘ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਵਿਕਾਸ ਅਫ਼ਸਰ, ਗੁਰਬਖਸ਼ ਸਿੰਘ, ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਉੱਪ ਨਿਰੀਖਕ ਅਤੇ ਕਮਲਦੀਪ ਸਿੰਘ, ਏ.ਟੀ.ਐਮ ਆਦਿ ਨੇ ਵੀ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨਾਲ ਤੇਲਬੀਜ ਫਸਲਾਂ ਸਬੰਧੀ ਆਪਣੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ।

Wednesday, February 11, 2026

ਵਿਸ਼ਵ ਦਾਲਾਂ ਦਿਵਸ ਮੌਕੇ ਮੱਦੋਕੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਕਿਸਾਨ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ ਆਯੋਜਿਤ

ਮੁੱਖ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਫ਼ਸਰ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਾਲਾਂ ਦੇ ਫ਼ਸਲੀ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਕੇ ਫ਼ਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ

ਮੋਗਾ, 11 ਫ਼ਰਵਰੀ
          ਮੋਗਾ Moga ਦੇ ਮੁੱਖ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਫ਼ਸਰ ਡਾ. ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਦਿਸ਼ਾ-ਨਿਰਦੇਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਬਲਾਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਫ਼ਸਰ ਡਾ. ਗੁਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਪਿੰਡ ਮੱਦੋਕੇ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵ ਦਾਲਾਂ ਦਿਵਸ World Pulses Day ਦੇ ਮੌਕੇ ‘ਤੇ ਕਿਸਾਨ ਸਿਖਲਾਈ ਕੈਂਪ Farmer Training Camp ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਕੈਂਪ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਾਲਾਂ ਦੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਗੁਣਾਂ, ਵਾਤਾਵਰਨਿਕ ਲਾਭਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ਸਲੀ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਦਾਲਾਂ Pulses in Crop Rotation ਦੀ ਮਹੱਤਤਾ ਬਾਰੇ ਜਾਣੂ ਕਰਵਾਉਣਾ ਸੀ।

          ਇਸ ਮੌਕੇ ਮੁੱਖ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਫ਼ਸਰ ਡਾ. ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਦਾਲਾਂ ਦੀ ਫ਼ਸਲੀ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਉਣ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਸਿਹਤ ਸੁਧਾਰਨ Soil Health ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਫ਼ਸਲੀ ਵਿਭਿੰਨਤਾ Crop Diversification  ਅਪਣਾਉਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ।

          ਬਲਾਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਫ਼ਸਰ ਡਾ. ਗੁਰਮਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਰਾੜ (ਮੋਗਾ-1) ਨੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਾਲੀ ਫ਼ਸਲਾਂ Pulses ਦੀ ਕਾਸ਼ਤ ਸੰਬੰਧੀ ਤਕਨੀਕੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਸਾਂਝੀ ਕੀਤੀ। ਨਾਲ ਹੀ ਮੌਜੂਦਾ ਕਣਕ Wheat Crop Management ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦਿਆਂ, ਦਾਣੇ ਭਰਨ ਸਮੇਂ ਵੱਧ ਤਾਪਮਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ 2 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਪੋਟਾਸ਼ੀਅਮ ਨਾਈਟ੍ਰੇਟ Potassium Nitrate ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਛਿੜਕਾਅ ਗੋਭ ਵਾਲਾ ਪੱਤਾ ਨਿਕਲਣ ‘ਤੇ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਛਿੜਕਾਅ ਬੂਰ ਪੈਣ ਸਮੇਂ ਕਰਨ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਮੌਸਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਟ ਅਤੇ ਰੋਗ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਬਾਰੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀਆਂ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।

          ਡਾ. ਬਲਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਬਲਾਕ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਅਫ਼ਸਰ (ਮੋਗਾ-2) ਨੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਪਰਖ਼ Soil Testing ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ, ਫਾਸਫੋਰਸ, ਲੋਹਾ, ਜ਼ਿੰਕ, ਗੰਧਕ ਆਦਿ ਖੁਰਾਕੀ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਬਾਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੰਦਿਆਂ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪਰਖ਼ ਜ਼ਰੂਰੀ ਦੱਸੀ।

          ਡਾ. ਆਰਜ਼ੂ ਏ.ਡੀ.ਓ. (ਦਾਲਾਂ) ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਦਾਲਾਂ ਦੀ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਮਹੱਤਤਾ Nutrition Value of Pulses for Human Health ਉੱਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਈ। ਡਾ. ਗੁਰਲਵਲੀਨ ਸਿੰਘ ਏ.ਡੀ.ਓ. ਨੇ ਰਸਾਇਣਿਕ ਖਾਦਾਂ Chemical Fertilizer ਦੀ ਬੇਲੋੜੀ ਵਰਤੋਂ ਘਟਾ ਕੇ ਗ੍ਰੀਨ ਮੈਨਿਊਰਿੰਗ Green Manure  ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇਣ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਕੈਂਪ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਡਾ. ਕਿਰਨਦੀਪ ਕੌਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸੈਸ਼ਨਾਂ ਦਾ ਸਾਰ ਦੱਸਦਿਆਂ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੂੰ ਰਸਾਇਣਿਕ ਖਾਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਦਾਲਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਫ਼ਸਲੀ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕੈਂਪ ਵਿੱਚ ਗੁਰਮੇਲ ਸਿੰਘ ਸਮੇਤ ਹੋਰ ਕਈ ਕਿਸਾਨਾਂ ਨੇ ਭਰਪੂਰ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਕਰਕੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਸਵਾਲ-ਜਵਾਬ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।